Kỹ năng làm bài, Tri thức Ngữ văn

Lưu ý khi viết đoạn văn nghị luận văn học 200 chữ (Phần 2 – Truyện)

Luu y khi viet doan NLVH 200 chu ve truyen

LƯU Ý KHI VIẾT ĐOẠN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (200 CHỮ) – PHẦN 2 – TRUYỆN

Bên cạnh thơ, truyện là một thể loại có nhiều đặc trưng riêng và cũng đặt ra không ít yêu cầu trong quá trình làm bài nghị luận văn học. Nối tiếp phần 1, trong bài viết hôm nay, Trạm Văn gửi đến bạn đọc những lưu ý quan trọng khi viết đoạn văn nghị luận văn học 200 chữ về truyện – một trong những dạng bài quen thuộc nhưng không dễ đạt điểm cao nếu không nắm vững phương pháp. Ở bài viết này, Trạm Văn sẽ đưa ra ví dụ cụ thể về lưu ý quan trọng trong phần phân tích nội dung với ngữ liệu từ truyện ngắn “Ngôi sao” của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Tú để các bạn hình dung rõ nét về hướng triển khai và các ý cần có.

Hy vọng bài viết sẽ là hành trang hữu ích giúp bạn tự tin hơn khi làm dạng bài này trong kỳ thi.

Đừng quên theo dõi Trạm Văn để tiếp tục đón đọc những bài viết tiếp theo trong hành trình ôn thi vào lớp 10 bạn nhé!

Những lưu ý về mặt hình thức

1. Viết đúng hình thức đoạn văn hoàn chỉnh (không chia nhỏ hay xuống dòng).

2. Không nên vượt quá số lượng từ cho phép hay viết quá ít so với yêu cầu . Đề bài thường yêu cầu viết đoạn văn (khoảng 200 chữ).

3. Diễn đạt mạch lạc, súc tích, rõ ràng, đúng chính tả, ngữ pháp.

4. Trình bày sạch đẹp, không nên tẩy xóa, gạch xóa.

Những lưu ý về mặt nội dung

1. Đoạn văn nghị luận về truyện thường yêu cầu học sinh bàn luận về một phương diện cụ thể của tác phẩm, ví dụ: một chi tiết, một nhân vật, một hình ảnh, nghệ thuật,… Vì vậy, cần nắm được phương pháp làm cho từng dạng yêu cầu.

2. Tránh lạc đề, sa đà kể lại cốt truyện hay lan man sang những phần không liên quan.

3. Câu chủ đề ở đầu đoạn cần nêu rõ tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận. 

4. Khi triển khai nội dung – làm rõ vấn đề nghị luận: Nếu đề yêu cầu phân tích nhân vật: làm rõ hoàn cảnh sống, nội tâm, hành động, thái độ, lời nói, sự chuyển biến (nếu có) để từ đó nhận ra chiều sâu tâm lý hoặc tư tưởng tác giả gửi gắm. Nếu đề yêu cầu phân tích chi tiết, tình huống truyện: cần giải mã ý nghĩa biểu tượng, vai trò trong mạch truyện, sự độc đáo về cách xây dựng…. Làm linh hoạt với các dạng yêu cầu khác.

5. Phần cuối đoạn cần rút ra thông điệp, bài học từ đoạn thơ hoặc vấn đề được nêu.

6. Phần khái quát nghệ thuật ở cuối thân đoạn nên ghi nhớ một số yếu tố tiêu biểu như: Tình huống truyện, cách xây dựng nhân vật, nghệ thuật kể chuyện, các chi tiết, hình ảnh nổi bật, các biện pháp tu từ,…

7. Khi diễn đạt cần chú ý viết câu đầy đủ chủ ngữ – vị ngữ, tránh dùng văn nói, đảm bảo tính mạch lạc.

Ví dụ cho lưu ý quan trọng về mặt nội dung

Đề bài

NGÔI SAO  ( Nguyễn Thị Ngọc Tú) 

Bố đi công tác văng, bà Tâm bị ốm phải đi bệnh viện đúng vào dịp rằm tháng tám. Nhà có người ốm nên ai cũng bận bịu. Hằng ngày, đi làm về mẹ lại vào bệnh viện săn sóc bà nên Trung thu đến mà mẹ không chuẩn bị tết rằm cho bé được như mọi năm. Nhưng bé cũng có một mâm cỗ nhỏ: một quả bưởi vỏ khía thành tám cánh hoa, mỗi cánh hoa cài một quả ổi chín, để bên cạnh một nải chuối ngự và bó mía tím. Tâm rất thích mâm cỗ, em đem mấy thứ đồ chơi bày chung quanh nom rất vui mắt.

Chiều, rồi đêm xuống. Trẻ con bên hàng xóm bập bùng trống ếch, rước đèn ông sao, đèn múi khế, đèn lồng… thì Tâm lại thấy mâm cỗ của mình không thích bằng. Tâm bỏ mâm cỗ, chạy đi xem đèn. Trong tất cả các đèn, Tâm thích nhất cái đèn ông sao của bạn Hà bên hàng xóm. Cái đèn làm bằng giấy bóng kính đỏ, trong suốt. Ngôi sao được gắn vào giữa vòng tròn có những tua giấy đủ các màu (ý là ngôi sao ở trong bầu trời đấy). Trên đầu ngôi sao căm ba lá cờ con. Hà còn lấy một tấm ảnh Bác Hồ dán vào giữa ngôi sao. Nến thắp lên trông Bác hồng hào như đang cười với các cháu! Tâm thích cái đèn quá! Nhưng đã tối rồi, mẹ đang ở trong bệnh viện với bà, không ai đi mua đèn cho Tâm được nữa. Thế là Tâm không có đèn. Tâm cứ đi bên cạnh Hà. Mắt không rời cái đèn. Hà cũng biết là bạn mình thích nên thỉnh thoảng Hà lại đưa cho Tâm cầm một lúc, cứ thế cả hai đứa cùng cầm chung cái đèn, reo: “Tùng tùng tùng dinh dinh…”

Mẹ Hà ngồi chơi bên cửa nhìn thấy thế thì gọi con lại, bảo:

– Bố Tâm đi công tác vắng nhà, bà lại ốm, mẹ không có nhà, chưa mua được đèn cho Tâm, con với bạn chơi chung. Chốc nữa chơi xong, con đưa cho bạn đem về treo ở nhà bạn con nhé!

Hà nghĩ một tí rồi gật đầu:

Vâng ạ!

Đêm gần khuya, cuộc rước đèn tàn dần, Hà đưa đèn ông sao cho bạn. Thấy Tâm không nhận, mẹ Hà bảo:

Cháu cứ cầm đèn về nhà thì mai bác mới cho Hà sang nhà cháu chơi bày cỗ. Thế là Tâm nhận đèn. Đôi bạn nhỏ chia tay nhau bịn rịn.

Hà về nhà đi ngủ. Trong giấc ngủ, em mơ thấy một cô tiên có đôi cánh màu hồng bay đến bên giường, giơ tay vuốt tóc Hà và nói một câu gì đó mà Hà nghe không rõ, Hà vùng dậy, chạy theo. Cô tiên bay ra ngoài cửa sổ. Hà choàng tỉnh dậy, mở mắt nhìn quanh. Chỉ có mẹ ngồi bên cạnh em và trong buồng tối om om. Một vệt ánh sáng từ ngoài cửa sổ hắt vào. Hà nhìn ra ngoài cửa sổ. Ô, lạ chưa, một ngôi sao ở ven trời đang bay vào cửa sổ nhà em! Một ngôi sao vàng óng đứng giữa những chấn song tỏa ra một vòng ánh sáng màu vàng dịu. Gió thổi rung rinh.

– Mẹ ơi, có ngôi sao bay vào nhà mình!

Hà gọi. Nhưng mẹ đang ngủ say, không nghe. Hà nằm im nhìn ngôi sao rồi em ngủ thiếp đi trong những làn gió đầu thu mát.

Sáng hôm sau, Hà dậy sớm. Em vội vàng nhìn ra ngoài cửa sổ. Ô, không phải là ngôi sao đâu, mà là một cái đèn, một cái đèn ông sao giống như cái đèn mà Hà cho Tâm tối hôm qua, chỉ có khác là cái đèn này làm bằng giấy bóng vàng.

Mẹ ơi, cái đèn của ai treo ở cửa sổ nhà ta thế kia hả mẹ? –Hà hỏi mẹ.

Đèn của con đấy! – Mẹ nói.

Đèn của con à? – Hà ngạc nhiên tròn mắt nhìn mẹ.

Đêm qua, mẹ bạn Tâm đi thăm bà, về mua cho Tâm, Tâm đem sang bảo cho con, con ngủ rồi nên mẹ treo lên cửa sổ.

– Ô, thế mà con lại tưởng có một ngôi sao bay vào nhà mình xem cỗ trung thu!

Hà reo lên rồi ngồi im nhìn cái đèn rực rỡ trong ánh nắng vàng. Em bỗng nghĩ không biết là tối qua Tâm có nhìn thấy ngôi sao bay vào trong cửa sổ nhà Hà không. Mà Tâm có thấy thì chắc là thấy một ngôi sao đỏ.

(Nguyễn Thị Ngọc Tú, trích Tuyển tập truyện viết cho thiếu nhi từ sau Cách mạng tháng Tám, NXB Giáo dục, 2005)

Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nhân vật Hà trong tác phẩm Ngôi sao

Vì đề yêu cầu phân tích nhân vật nên cần lưu ý đảm bảo các nội dung sau:

– Hoàn cảnh: Hà sống trong một gia đình không quá thiếu thốn. Em có mẹ ở nhà, có đèn ông sao chơi trung thu. Tuy nhiên, Hà chứng kiến bạn mình là Tâm – cha đi công tác, mẹ phải vào viện chăm bà ốm, Tâm cũng không có đèn chơi trung thu, nên Hà rất thương bạn.

– Vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật được thể hiện qua hành động và lời nói

  • Hà là đứa trẻ ngoan ngoãn, nhân hậu, biết quan tâm và sẻ chia với mọi người.
    • Hà biết Tâm thích đèn lồng của mình nên thỉnh thoảng lại đưa cho Tâm cầm một lúc, hai bạn cùng cầm rồi reo “Tùng tùng tùng dinh dinh”.
    • Không ngần ngại tặng bạn chiếc đèn của mình, chỉ suy nghĩ một tí rồi đồng ý ngay với đề nghị đưa đèn cho bạn về nhà treo của mẹ.
    • Bịn rịn khi phải chia tay bạn.
  • Hà là đứa trẻ có tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, mơ mộng và giàu ước mơ.
    • Mơ thấy cô tiên có đôi cánh hồng chạm vào tóc.
    • Reo lên: “Mẹ ơi, có ngôi sao bay vào nhà mình.”
    • Tò mò không biết liệu Tâm có thấy ngôi sao bay vào nhà như mình hay không, và tự tưởng tượng ra nếu có đó sẽ là một ngôi sao màu đỏ như màu của chiếc đèn ông sao mà Hà đã tặng Tâm

– Ý nghĩa của hình tượng nhân vật: Nhân vật Hà là đại diện cho thế hệ trẻ thơ hồn nhiên, trong sáng với tấm lòng nhân hậu giàu tình yêu thương và sự chia sẻ, luôn biết quan tâm và suy nghĩ vì người khác. Hà cũng mang các nét phẩm chất đẹp đẽ của trẻ thơ mà đã dần mất đi trong cuộc sống người trưởng thành: mơ mộng, bay bổng, sáng tạo và giàu trí tưởng tượng.

Tham khảo các bài viết liên quan tại đây:

Lưu ý khi viết đoạn văn nghị luận văn học 200 chữ (Phần 1 – Thơ)

Xem thêm: