Đề Minh Hoạ, Tài liệu, THPT

Đáp án đề kiểm tra cuối kì môn Ngữ văn lớp 10

Đề kiểm tra cuối kì môn Ngữ văn lớp 10

Bạn đang tìm đáp án đề kiểm tra cuối kì môn Ngữ văn lớp 10? Thích Văn học cung cấp lời giải chi tiết, dễ hiểu giúp bạn đối chiếu kết quả và ôn tập hiệu quả. Cập nhật nhanh chóng, chính xác, hỗ trợ học sinh tự đánh giá bài làm của mình. Đừng bỏ lỡ cơ hội nâng cao kỹ năng làm đề kiểm tra cuối kì nhé!

Đề kiểm tra cuối kì môn Ngữ văn lớp 10

1. PHẦN ĐỌC – HIỂU

Đọc đoạn trích sau: 

Hành tinh thứ năm rất lạ. Nó bé hơn tất cả các hành tinh. Ở đây chỉ đúng đủ chỗ cho một cây cột đèn và một người thấp hèn. Cậu hoàng tử nghĩ mãi không thể nào hiểu được tại sao, đâu đó trong bầu trời, trên một hành tinh không nhà cửa, không dân cư, lại có một cột đèn và một người thắp đèn để làm chi. Tuy vậy, cậu em vẫn nghĩ thầm: 

“Có lẽ con người này là vô lí. Tuy thế, ông ta còn ít vô lí hơn ông vua, ít vô lí hơn gã khoác lác, ít vô lí hơn gã tư sản, ít vô lí hơn gã nát rượu. Khi ông ta thắp cây đèn của mình, như là ông ta làm sinh thêm một ngôi sao, hay một bông hoa. Khi ông ta tắt cây đèn, ông ta giúp bông hoa hay ngôi sao ấy ngủ. Ấy là một công việc rất đẹp chứ. Việc ấy mới thật sự là có ích vì nó đẹp.” 

Khi đến gần hành tinh, cậu kính trọng chào người thắp đèn: 

– Chào ông. Tại sao ông vừa tắt đèn đi đó? 

– Điều lệnh mà, – người thắp đèn trả lời. – Chúc cậu một ngày tốt lành. 

– Điều lệnh là cái gì vậy? 

Và ông ta thắp đèn lên lại. 

– Nhưng tại sao ông vừa lại thắp đó? 

– Điều lệnh mà, – người thắp đèn trả lời. 

– Tôi không hiểu, – cậu hoàng tử nói. 

– Có gì mà hiểu – người thắp đèn nói – Điều lệnh là điều lệnh. Chúc cậu một ngày tốt lành. 

Rồi ông ta tắt cây đèn. 

Và ông ta rút chiếc mùi soa kẻ ô vuông đỏ của ông thấm mồ hôi trên trán. 

– Nghề của ta làm đây thật kinh khủng. Xưa kia dễ chịu hơn. Sáng ta tắt, chiều ta thắp. Phần ngày còn lại, ta nghỉ, phần đêm còn lại ta ngủ… 

– Nhưng sau đó, điều lệnh thay đổi sao? 

– ĐIều lệnh không thay đổi, – người thắp đèn nói. – Bi kịch là chỗ này đây! Cứ mỗi năm hành tinh này lại dần dần quay nhanh hơn, thế mà điều lệnh không thay đổi! 

– Thế thì thế nào? – Cậu hoàng tử hỏi. 

– Thế thì hiện nay nó quay mỗi phút một vòng, ta không còn lấy một giây để nghỉ ngơi. Mỗi phút ta phải thắp và tắt một lần. 

– Lạ thật đấy! ở đây ngày chỉ dài có một phút thôi! 

– Chẳng có gì lạ cả, – người thắp đèn nói. – Ta chuyện trò với nhau thế mà đã một tháng rồi đấy. 

– Một tháng kia ư? 

– Phải. Ba mươi phút. Ba mươi ngày. Chúc cậu một đêm ngon giấc. 

Rồi ông lại thắp đèn. 

Cậu hoàng tử nhìn ông ta và thấy yêu mến người thắp đèn trung thành đến thế với điều lệnh. Cậu nhớ tới cảnh Mặt Trời lặn mà xưa kia chính cậu phải đi kiếm để xem, bằng cách dịch ghế ngồi. Cậu muốn giúp người bạn của mình: 

– Này ông… Tôi biết cách cho ông khi nào muốn nghỉ thì nghỉ. 

– Bao giờ ta chả muốn – người thắp đèn nói. 

Bởi vì người ta có thể, cùng một lúc, vừa trung thành, vừa lười biếng. 

Cậu hoàng tử nói tiếp. 

– Cái hành tinh của ông bé đến nỗi ông có thể bước sải ba bước là đi khắp. Ông chỉ có việc đi rất chậm để lúc nào cũng ở dưới ánh sáng Mặt Trời cả. Khi nào ông muốn nghỉ, ông cứ bước đi… thế là ông muốn ngày dài bao nhiêu nó dài bằng ấy. 

Nhưng cái ấy chẳng được việc gì cho ta, – người thắp đèn nói. – Cái ta thích nhất trên đời lại là ngủ cơ. 

– Thế thì thật không may, – cậu hoàng tử nói. 

– Thật không may, – người thắp đèn nói. – Chúc cậu một ngày tốt lành. 

Rồi ông tắt cây đèn. 

“Cái ông này, – cậu hoàng tử nghĩ thầm trong lúc tiếp tục đi xa hơn nữa. – Ông ta sẽ bị tất cả những người kia khinh, ông vua, lão nói khoác, lão nát rượu, lão tư sản. Tuy thế, chỉ có ông ta là ta không thấy buồn cười. Có lẽ, bởi vì ông ta lo toan cho một cái gì khác chứ không phải là bản thân ông ta.” 

Em thở dài, buồn tiếc và lại nghĩ: 

“Chỉ ông ấy là đáng cho mình kết làm bạn thân. Nhưng hành tinh của ông ấy quá bé. Chẳng thể ở được hai người…” 

Điều mà cậu hoàng tử không thể thú nhận với mình, ấy là em tiếc cái hành tinh thiên phúc này chủ yếu ở chỗ nó có một nghìn bốn trăm mười lần Mặt Trời lặn trong hai mươi bốn tiếng đồng hồ! 

(Trích chương XIV, Hoàng tử bé, Antoine De Saint-Expéry, 

Nguyễn Thành Long dịch, NXB Kim Đồng, 2022, tr.60-63) 

* Chú thích: Hoàng tử bé gồm 27 chương, kể về câu chuyện diễn ra ở sa mạc Sa-ha-ra “hoang vu không một bóng người”. Người kể chuyện là nhân vật “tôi” – một phi công bị rơi máy bay trên sa mạc nên có cơ hội được gặp và kết bạn với nhân vật chính của truyện kể này – một hoàng tử từ hành tinh khác tới. Hoàng tử bé đã phiêu lưu tới nhiều hành tinh khác nhau, phát hiện nhiều điều thú vị và cũng nếm trải không ít đau khổ, buồn thương,… Đoạn trích thuộc chương 14, kể về chuyến phiêu lưu của hoàng tử bé tới hành tinh tứ năm được đánh số 329 và gặp một người thắp đèn. 

Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5: 

Câu 1. Đoạn trích trên được kể từ điểm nhìn của nhân vật nào? 

Câu 2. Việc người thắp đèn nhắc lại nhiều lần hai chữ “điều lệnh” thể hiện điều gì? 

Câu 3. Câu chuyện trên được kể với giọng điệu nào? 

Câu 4. Theo em, người thắp đèn trong câu chuyện trên đáng quý hay đáng thương? Vì sao? 

Câu 5. Qua đoạn trích trên, hãy nêu một bài học mà em thấu thấm thía nhất với bản thân mình.

2. PHẦN VIẾT

Từ nội dung đoạn trích trên và những trải nghiệm của bản thân, hãy viết bài văn (khoảng 600 chữ) về chủ đề: Dành thời gian cho bản thân là bí quyết của hạnh phúc. 

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

1. PHẦN ĐỌC – HIỂU

Câu 1. Đoạn trích được kể từ điểm nhìn của nhân vật hoàng tử bé. 

Câu 2. Việc người thắp đèn nhắc lại nhiều lần hai chữ “điều lệnh” cho thấy ông ta luôn trung thành với những mệnh lệnh, quy định, luôn cố gắng bằng mọi giá để hoàn thành trách nhiệm, công việc của bản thân. 

Câu 3. Câu chuyện được kể với giọng điệu vừa thương mến quý yêu, lại vừa đan xen một chút buồn thương man mác. 

Câu 4. Người viết tự đánh giá về người thắp đèn theo quan điểm cá nhân và lí giải thuyết phục cho đánh giá của mình. Có thể tham khảo cách trả lời sau: 

Người thắp đèn trong câu chuyện trên vừa đáng quý lại vừa đáng thương. 

  • Đáng quý vì ông ta rất có trách nhiệm với công việc của mình, luôn cố gắng hoàn thành nó một cách tốt nhất.  
  • Nhưng cũng đáng thương vì ông lại tuân theo điều lệnh một cách máy móc, không biết sắp xếp công việc cho khoa học, hợp lí, không dành thời gian cho bản thân và chăm sóc bản thân. 

Câu 5. Người viết lựa chọn một bài học thấm thía, ý nghĩa nhất với bản thân sau khi đọc câu chuyện.

2. PHẦN VIẾT

      1. Yêu cầu hình thức: Đảm bảo hình thức bài văn với bố cục ba phần hợp lí, độ dài khoảng 600 chữ. Không mắc lỗi chính tả, diễn đạt, ngữ pháp.

      2. Yêu cầu nội dung: 

* Giải thích: 

  • Dành thời gian cho bản thân là cho phép bản thân có thời gian được nghỉ ngơi, thư giãn, được theo đuổi những sở thích cá nhân, thỏa mãn nhu cầu chính đáng. 
  • Bí quyết của hạnh phúc là phương pháp, cách thức hữu hiệu để đạt được hạnh phúc mà không phải ai cũng thông tỏ. 

Đây là nhận định hoàn toàn xác đáng, giúp ta có thêm kinh nghiệm, bài học để vươn tới một cuộc sống ý nghĩa. 

* Bàn luận: 

  • Hạnh phúc là mong cầu, đích đến của mỗi người. Người ta luôn tìm kiếm nhiều phương cách, con đường khác nhau để đến được với hạnh phúc. 
  • Cuộc sống hiện đại với vô vàn những lo toan, bộn bè, cuốn con người vào guồng quay công việc, mưu cầu vật chất nên đôi khi con người ta quên dành riêng cho bản thân những khoảng thời gian quý giá để sống chậm lại, sống sâu hơn, sống là mình, sống cho mình. 
  • Dành thời gian cho bản thân giúp ta có thời gian chăm sóc chính mình, giúp cân bằng lại cuộc sống, để ta hiểu được chính mình, biết học cách yêu thương và chấp nhận bản thân, giúp ta vượt qua những cảm xúc tiêu cực, quên đi những khó khăn mệt mỏi và tiếp thêm cho ta năng lượng để ta tiếp tục cống hiến… 
  • Có nhiều cách thức để có thể dành thời gian cho bản thân: biết thiết lập ranh giới giữa công việc và cuộc sống riêng tư, biết lên kế hoạch và không trì hoãn khi giải quyết công việc, biết học cách ưu tiên, biết nói “không” khi cần thiết,… 

* Mở rộng: 

  • Dành thời gian cho bản thân không có nghĩa là ích kỉ, lười biếng, chỉ chơi bời, hưởng thụ, không đoái hoài đến công việc, quên đi trách nhiệm, nghĩa vụ của mình. 
  • Bản thân cần biết dành thời gian cho chính mình theo cách thích hợp, biết phân bổ, sắp xếp thời gian biểu một cách hợp lí để học tập tốt và dành cho mình những khoảng thời gian thụ hưởng những niềm hạnh phúc giản dị hàng ngày. 

ThS. Đặng Nguyệt Anh – ThS. Đặng Thị Dinh 

(Theo báo Văn học và Tuổi trẻ, số 547, tháng 4 năm 2024) 

Tham khảo những bài viết liên quan:

Tham khảo đề kiểm tra: Những bài Nghị luận xã hội 600 chữ tiêu biểu

Xem thêm: