Nhà thơ Lưu Quang Vũ từng khẳng định thơ là “bó đuốc đốt thiêu” và “bàn tay thắp lửa”, đồng thời là tiếng nói không ngừng “sinh sự với cuộc đời”. Bài viết này của Thích Văn học sẽ phân tích quan niệm ấy để làm rõ: thơ ca không chỉ là nơi thăng hoa cảm xúc mãnh liệt mà còn là tiếng nói trách nhiệm trước hiện thực. Khi thơ chạm đến những vấn đề của đời sống, nó buộc con người phải nghĩ suy, không thể thờ ơ, và thôi thúc mỗi người bước tiếp trên hành trình hoàn thiện mình.
HƯỚNG DẪN
A. Yêu cầu về kĩ năng
– Có kĩ năng viết bài văn nghị luận văn học, biết huy động các kiến thức lí luận, kiến thức về tác giả, tác phẩm để làm bài.
– Vận dụng các thao tác lập luận phù hợp, lí lẽ xác đáng, trình bày khoa học, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.
B. Yêu cầu về nội dung
Thí sinh có thể trình bày theo các cách khác nhau nhưng cần đảm bảo được các nội dung cơ bản sau:
1. Giải thích (1,5 điểm)
– Bó đuốc đốt thiêu: sự đốt cháy, thăng hoa cảm xúc.
– Bàn tay thắp lửa: lửa của cảm xúc, yêu thương.
– Thơ sinh sự với cuộc đời không cho ai dừng bước cả: Thơ thể hiện những trăn trở, nghĩ suy của tác giả trước cuộc đời; chất vấn, đánh đổ những thành trì cũ kĩ, những sai lệch trong lối sống, tư tưởng và khiến con người không thể sống hờ hững, buông xuôi, luôn bước tiếp trong cuộc đời.
→ Câu thơ của Lưu Quang Vũ khẳng định đặc trưng, sứ mệnh của thơ: thơ ca phải là sự đốt cháy những tình cảm mãnh liệt trong lòng tác giả, thắp lên ngọn lửa cảm xúc ấy cho độc giả; thơ cũng phải thể hiện những trăn trở của tác giả trước cuộc đời, tác động đến độc giả khiến họ không ngừng nghĩ suy, thay đổi, ngày một tiến bộ, tốt đẹp hơn.
2. Bình luận (3,0 điểm)
– Vì sao Thơ là bó đuốc đốt thiêu, là bàn tay thắp lửa (1,5 điểm)
- Thơ là bó đuốc đốt cháy, tạo nên sự thăng hoa cảm xúc của người nghệ sĩ:
- Thơ là tiếng nói của tình cảm, cảm xúc, nếu không có cảm xúc thì người nghệ sĩ không thể sáng tạo nên những vần thơ hay.
- Văn học phản ánh đời sống con người, với thơ ca cuộc sống không chỉ là hiện thực xã hội bên ngoài mà còn là đời sống tâm hồn, tình cảm phong phú của chính nhà thơ.
- Cảm xúc trong thơ cũng không phải thứ cảm xúc nhàn nhạt. Đó phải là tình cảm ở mức độ mãnh liệt nhất thôi thúc người nghệ sĩ cầm bút sáng tạo. Nhà thơ phải tự đốt cháy cảm xúc của chính mình để tạo nên những vần thơ như có lửa nóng, dạt dào men say.
- Thơ cũng là bàn tay nhen lên ngọn lửa cảm xúc trong lòng bạn đọc:
- Bạn đọc tìm đến với thơ là tìm đến tiếng nói đồng điệu, đi tìm hồn mình trên trang viết. Nếu những điều nhà thơ viết ra có sức nóng của cảm xúc, cảm xúc ấy sẽ được truyền đến độc giả, nhen lên trong họ những rung động, tình cảm tương ứng.
- Cảm xúc mà thơ nhóm lên trong lòng độc giả có thể là tình yêu, niềm say mê, hạnh phúc, sự căm thù, Những tình cảm ấy đều phải hướng con người tới cái đẹp, cái thiện.
– Vì sao Thơ sinh sự với cuộc đời không cho ai dừng bước cả (1,5 điểm)
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học
- Thơ là tiếng nói của cảm xúc, trong đó có cả những trăn trở, băn khoăn về cuộc đời mà người nghệ sĩ gửi vào trong thơ.
- Nghệ sĩ là người nhạy cảm, luôn tự vấn, day dứt trước những nỗi đau, những bất công ngang trái, những điều trái lẽ thường tình vẫn hiện diện trong cuộc sống và họ gửi nỗi niềm ấy vào thơ ca như một cách để sinh sự với cuộc đời.
- Những vần thơ sinh sự với cuộc đời như thế sẽ khiến con người không thể thờ ơ, hờ hững, buộc phải nghĩ suy, trăn trở, tìm cách thay đổi.
3. Chứng minh (6,0 điểm):
Học sinh tự chọn những dẫn chứng phù hợp trong và ngoài chương trình để phân tích và làm nổi bật:
– Những cung bậc cảm xúc mà nhà thơ tự đốt cháy ở chính mình và sự lan tỏa, thắp sáng những cảm xúc ấy cho bạn đọc.
– Những trăn trở, chiêm nghiệm, chất vấn trước cuộc đời mà người nghệ sĩ đặt ra trong thơ và sự tác động đến bạn đọc.
4. Đánh giá, mở rộng, nâng cao (1,5 điểm)
– Ý kiến đúng, khẳng định vai trò quan trọng của cảm xúc trong thơ và sứ mệnh của thơ ca.
– Tuy nhiên, nếu chỉ có những cảm xúc mãnh liệt, đắm say mà câu từ dễ dãi, không có sự trau chuốt, gọt rũa, thì những cảm xúc ấy cũng khó có thể chạm đến trái tim độc giả; thơ sinh sự với cuộc đời không có nghĩa là đánh đổ những cái tốt đẹp hoặc vạch tìm cái xấu với mục đích tầm thường, không trong sáng.
– Yêu cầu đối với người sáng tác và người tiếp nhận:
- Người sáng tác: tự bồi dưỡng, vun đắp cho mình những cảm xúc chân thành, sâu sắc; nhận thức được trách nhiệm xã hội của người nghệ sĩ.
- Người tiếp nhận: vừa thưởng thức cái hay, cái đẹp của thơ ca; vừa đồng cảm với nỗi lòng thi sĩ, thắp lên ngọn lửa của những cảm xúc nhân văn trong lòng, tự hoàn thiện chính mình.
Chú ý: Giám khảo cần tôn trọng ý kiến riêng, lối hành văn riêng của thí sinh, miễn là bám sát yêu cầu của đề và bài viết có sức thuyết phục.
Tham khảo câu Nghị luận xã hội tại đây:
NLXH: VĐV đang dẫn điểm, quay lại cứu đối thủ gặp nạn
Xem thêm: