Đề HSG: “Nhà thơ và những bài thơ chân chính”

“Ta muốn chỉ còn toàn những nhà thơ chân chính mà thôi. Vì những nhà thơ chân chính vẫn sẽ làm thơ, còn những kẻ vô lại, đạo đức giả tự gọi mình là nhà thơ tất sẽ sợ hãi lệnh cấm của ta, hèn nhát mà im lặng không dám làm thơ nữa”

Còn về hành vi ném thơ xuống sông, nhà vua nói:

“Những bài thơ chân chính không thể nào ném xuống sông được, chúng sống trong lòng mọi người. Còn những bài thơ chỉ có giá trị ngang với tờ giấy ghi lại nó cũng đáng ném xuống sông. Xait Arakamxki nên làm một việc gì đó có ích hơn là làm những bài thơ nhạt thếch mà dòng sông có thể cuốn đi được”.

(Theo Raxun Gamzatop – Đaghextan của tôi) Anh (chị) hiểu thế nào về câu chuyện trên? Hãy bình luận.

Biết cách làm bài văn nghị luận có bố cục rõ ràng, vận dụng tốt các thao tác lập luận ; biết cách chọn và phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận ; bài viết mạch lạc, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.

– Yêu cầu về kiến thức

Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của nhà thơ và cơ sở xác định, đánh giá sức sống của những bài thơ chân chính.

a, Phẩm chất năng lực của một nhà thơ chân chính

– Mối quan hệ giữa “lệnh cấm” và thơ ca:

• Lệnh cấm: sự cản trở của bạo lực, sự trừng phạt của bạo quyền có thể gây tổn thương, mất mát đến sự sống ở phương diện vật chất.
• Những nhà thơ chân chính: là người sáng tạo ra những tác phẩm nghệ thuật chân chính. Mà NT chân chính ra đời do sự thôi thúc từ những nhu cầu của đời sống, từ khát vọng và niềm tin của con người, từ năng lực và sức mạnh tinh thần ở con người.

– Một nhà thơ chân chính cần có dũng khí để nói tiếng nói thực sự của đời sống (chứ không phải sự tô vẽ giả tạo đời sống), của khát vọng và niềm tin. Đó là sức mạnh của nhà thơ. Sức mạnh ấy sẽ giúp nhà thơ chiến thắng mọi thương tổn về vật chất mà quyền lực và lệnh cấm có thể tạo ra.

– Sự khác biệt giữa nhà thơ chân chính và nhà thơ giả mạo: biểu hiện qua cách ứng xử trước lệnh cấm, trước những đe dọa và trừng phạt – nhà thơ chân chính vẫn sẽ làm thơ, kẻ mạo danh nhà thơ sẽ hèn nhát mà im lặng.

→ Thái độ phê phán những kẻ mạo danh nhà thơ và chỉ đích danh bản chất của sự giả mạo ấy là vô lại, lừa dối, đạo đức giả… Tạo ra một tương quan đối lập như vậy cũng là cách khẳng định và tôn vinh những nhà thơ chân chính.

b, Sức sống của những bài thơ chân chính:

– Hành động ném thơ xuống sông có ý nghĩa như một thử thách đối với thơ ca. Ném thơ xuống sông là hủy hoại cái tồn tại vật chất của bài thơ – tức là văn bản. Sự hủy hoại đó chỉ có tác dụng trong trường hợp bài thơ chỉ có cái xác chữ mà không có cái hồn của tư tưởng, tình cảm.

– Cái làm nên giá trị, làm nên sự tồn tại của thơ ca là tư tưởng, tình cảm, là tấm lòng và tài năng của nhà thơ chân chính. Nghĩa là thơ chỉ tồn tại được khi tự nó là một giá trị tinh thần và có ý nghĩa đối với đời sống tinh thần của mọi người. Vì thế mà những bài thơ chân chính không thể bị ném xuống sông khi chúng được lưu giữ trong lòng mọi người, được mọi người đón nhận và yêu mến. Điều đó chỉ có khi thơ cất lên vì con người và cuộc sống của con người, cất lên một cách chân thành từ trái tim nhà thơ. Sự chân thành ấy là biểu hiện dũng khí ở một nhà thơ chân chính.

– Mối quan hệ giữa nhà thơ chân chính và thơ chân chính: nhà thơ chân chính sẽ tạo ra thơ chân chính. Sự trung thực và dũng cảm của nhà thơ là động lực để thơ cất lên bất chấp mọi cản ngăn. Tài năng và tấm lòng của nhà thơ với con người là sinh khí, là linh hồn để thơ ca sống mãi trong lòng mọi người.

Yêu cầu thí sinh chọn dẫn chứng phù hợp và phân tích để làm rõ các phương diện sau đây:

• Yêu cầu làm rõ về phẩm chất, năng lực của nhà thơ
• Phân tích làm rõ giá trị, sức sống của những bài thơ chân chính.

– Trong câu chuyện này, vua Samin đã có một cách thức độc đáo và một sự nhìn nhận tinh tường để phân biệt nhà thơ đích thực và nhà thơ giả mạo, giữa nghệ thuật chân chính và những thứ giả danh nghệ thuật: ngăn cấm làm thơ để phân biệt nhà thơ thật và nhà thơ giả, hủy hoại nghệ thuật để nhận diện nghệ thuật chân chính. Điều này tuy lạ mà đúng: những giá trị chân chính luôn tồn tại bất chấp sự ngăn cấm, thậm chí hủy diệt.

– Qua câu chuyện này, Raxun Gamzatop đã thể hiện được một cách sinh động quan điểm của ông về nghệ sĩ và sản phẩm nghệ thuật của họ: nghệ sĩ cần trung thực, dũng cảm và nghệ thuật phải hướng tới sự thật cuộc đời, cất tiếng nói vì nó. Đây là một yêu cầu chính đáng xuất phát từ ý thức sâu sắc và nghiêm túc về
thiên chức nghệ sĩ và sứ mạng của nghệ thuật.