Đề HSG: “Cái bình thường – cái phi thường trong văn học”

(Trích Mỹ học, Diderot, Phùng Văn Tửu giới thiệu và dịch, NXB Khoa học Xã hội, 2006)

Bằng những trải nghiệm trong quá trình đọc tác phẩm văn học, anh/chị hãy viết bài văn với nhan đề “Cái bình thường – cái phi thường trong văn học”.

• Đáp ứng yêu cầu của bài làm văn nghị luận văn học.
• Trình bày vấn đề một cách khoa học, hấp dẫn.

Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách song cần đạt được những nội dung cơ bản sau đây:

– Nhận định của nhà văn – nhà triết học Denis Diderot đề cập đến một trong những yếu tố quan trọng trong sáng tạo nghệ thuật: Người nghệ sĩ phải có con mắt tinh đời, thấu đáo để phát hiện ra bản chất cuộc sống trong cái nhìn đa diện, đa chiều.

– Từ đó, để thấy rằng trong những sự vật bình thường sẽ tiềm tàng những giá trị thẩm mĩ sáng giá, trong những con người bình dị sẽ ẩn chứa những phẩm chất đáng quý, và ngược lại, bên trong những sự vật, những con người, những đối tượng cao đẹp, vĩ đại là những tính cách chân phương, bình dị, gần gũi, hợp lẽ nhân sinh …

– Nhận định của nhà văn – nhà triết học Denis Diderot chính là khẳng định những giá trị độc đáo, mới mẻ, sâu sắc mà tác phẩm mang đến cho con người trong quá trình tiếp nhận.

– Văn học tái hiện đời sống nhưng là quá trình tái hiện có chọn lọc và luôn đòi hỏi nhà văn phải có những phát hiện mới mẻ, độc đáo, khác lạ đối với các sự vật, hiện tượng, con người trong tự nhiên và đời sống xã hội; đồng thời phải có cái nhìn nhân bản, toàn diện đến từng ngõ ngách bên trong của đối tượng. Phát hiện ra cái phi thường trong cái bình thường và ngược lại chính là làm cho tác phẩm trở nên sâu sắc, toàn diện, thú vị hơn, đồng thời thể hiện dấu ấn độc đáo và mới mẻ.

– Nhìn ở phương diện khác, đó chính là khả năng phản ánh cuộc sống một cách sâu sắc, chân thực bởi cuộc sống đa chiều, phức tạp, nếu nhà văn chỉ nhìn bằng đôi mắt đơn giản, hời hợt một chiều thì sẽ trở nên nông cạn, thiếu khái quát, thiếu chiều sâu.

– Nếu văn học chỉ nhận thức đời sống ở mặt kì vĩ, phi thường, tác phẩm sẽ sa vào lối tô hồng cuộc sống hoặc nhà văn chỉ nhìn cuộc sống ở khía cạnh xù xì, tầm thường, thấp hèn; làm cho tác phẩm bị méo mó, xa rời bản chất, quy luật cuộc sống.
(HS chọn và phân tích một số tác phẩm để làm sáng tỏ vấn đề).

– Dù có cái nhìn toàn diện, độc đáo đên đâu với những cái phi thường – cái bình thường trong cuộc sống thì giá trị của tác phẩm vẫn phải thể hiện quá trình chân thực của sự phản ánh; qua những tình cảm nhân đạo, những giá trị cao đẹp mà nhà văn hướng tới.

– Để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của cái phi thường – cái bình thường trong văn học đồng thời có những suy ngẫm, chiêm nghiệm sâu sắc người đọc phải có chiều sâu trong suy nghĩ và tình cảm, có tâm hồn hướng thiện, luôn khát vọng hướng đến những giá trị Chân – Thiện – Mĩ trong cuộc đời.

TỔNG ĐIỂM TOÀN BÀI