Đề Học sinh giỏi: Bàn về điểm tựa trong cuộc sống & từ văn học

Suy ngẫm về đề thi chọn Học sinh giỏi THPT của tỉnh Hà TÄ©nh – Điểm tá»±a trong cuá»™c sống và từ văn học

Đề thi chọn Ä‘á»™i tuyển Học sinh giỏi vừa qua của tỉnh Hà TÄ©nh đã mang đến vấn đề nghị luận về “nÆ¡i dá»±a” được gợi ra từ bài thÆ¡ “NÆ¡i dá»±a” của nhà thÆ¡ Nguyá»…n Đình Thi. Đây cÅ©ng là ngữ liệu chung cho cả hai câu Nghị luận xã há»™i và Nghị luận văn học. Cùng Thích Văn học Ä‘Æ°a ra má»™t số góc nhìn, suy ngẫm về cách diá»…n đạt vấn đề nghị luận từ đề thi lần này nha! 

Câu Nghị luận xã hội: Điểm tựa trong cuộc sống

• Lí giải nghịch lí của hình ảnh thÆ¡: Khác vá»›i lẽ thường, đứa con vá»›i sá»± ngây thÆ¡, hồn nhiên trở thành Ä‘iểm tá»±a cho mẹ; người chiến sÄ© – vốn dÄ© là người mạnh mẽ, kiên cường, lại tìm thấy sá»± bình yên và an ủi từ má»™t bà cụ già yếu.

⇒ Sự đặc biệt của điểm tựa trong cuộc sống: Điểm tựa không đơn thuần là sự hỗ trợ về vật chất mà là sự đồng hành, chỗ dựa về tinh thần (điểm tựa tinh thần) để con người vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống. 

⇒ Điểm tựa có thể đến từ bất cứ ai, bất kì mối quan hệ nào, không phân biệt tuổi tác, địa vị,.. miễn điểm tựa ấy xuất phát từ việc trao đi niềm tin, động lực, sự yêu thương cho người khác.

Bàn luận: Điểm tựa giúp con người vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống như thế nào?

• Cho ta Ä‘á»™ng lá»±c, là nÆ¡i tiếp thêm sức mạnh, sá»± an ủi, Ä‘á»™ng viên khi mệt mỏi, chán lên.
• Điểm tá»±a vá»›i sá»± vững chãi giúp chúng ta đối mặt vá»›i những biến Ä‘á»™ng của cuá»™c sống bình tÄ©nh hÆ¡n.

Mở rá»™ng – Phản đề

• Dá»±a vào Ä‘iểm tá»±a không có nghÄ©a sống phụ thuá»™c, thụ Ä‘á»™ng, thiếu ý chí vÆ°Æ¡n lên.
• Má»—i người cÅ©ng cần nuôi dưỡng những cảm xúc tích cá»±c để trở thành Ä‘á»™ng lá»±c cho những người xung quanh. 

Câu Nghị luận văn học: Điểm tựa từ văn học

• Vấn đề cần bàn luận và chứng minh: Giá trị của văn học chính là Ä‘iểm tá»±a đối vá»›i con người trong bối cảnh thời đại ngày nay.

Giải thích:

• Gợi dẫn từ các hình ảnh trong bài thÆ¡ “NÆ¡i dá»±a” để khẳng định văn học cÅ©ng có khả năng trở thành Ä‘iểm tá»±a tinh thần cho con người.
• Giá trị văn học: khả năng văn học có thể đáp ứng những nhu cầu khác nhau của cuá»™c sống con người, tác Ä‘á»™ng sâu sắc tá»›i cuá»™c sống. 
• Bối cảnh thời đại ngày nay: con người dá»… bị cuốn vào vòng xoáy của nhịp sống hối hả; dá»… bỏ quên những cái đẹp đời thường; hoang mang trÆ°á»›c những biến Ä‘á»™ng đời sống; …

⇒ Khẳng định văn học với giá trị nhận thức, giá trị thẩm mĩ, giá trị giáo dục có khả năng nâng đỡ con người, giúp con người sống trọn vẹn hơn trong bối cảnh hiện đại. 

Bàn luận: Dùng các kiến thức lí luận văn học để bàn về cÆ¡ sở của giá trị văn học. Nhấn mạnh đến vai trò của giá trị văn học ở khía cạnh người đọc. (Giá trị nhận thức – con người hiểu về đời sống và chính mình; giá trị thẩm mÄ© – con người biết rung Ä‘á»™ng vá»›i cái đẹp; giá trị giáo dục – con người hoàn thiện bản thân)

Chứng minh: Làm sáng tỏ các giá trị văn học qua các khía cạnh của tác phẩm 

Ví dụ: Qua bài thơ “Nơi dựa” của Nguyễn Đình Thi

• Điểm tá»±a về nhận thức: nhận thức rằng cuá»™c sống luôn có vô vàn khó khăn; con người cần có Ä‘iểm tá»±a, sá»± sẻ chia, tÆ°Æ¡ng trợ lẫn nhau.
• Điểm tá»±a về thẩm mÄ©: nhận ra được vẻ đẹp của sá»± sẻ chia xuất phát từ những Ä‘iều giản dị nhất. 
• Điểm tá»±a về giáo dục: biết yêu thÆ°Æ¡ng; trân trọng những người đã ở bên, trở thành Ä‘iểm tá»±a cho mình. 

Với câu Nghị luận xã hội và Nghị luận văn học có yêu cầu từ cùng một ngữ liệu

Cần xác định hình ảnh, từ ngữ trọng tâm & lí giải, cụ thể hóa để gọi tên vấn đề đời sống, vấn đề lí luận. 

VD: Hình ảnh “Que diêm” cần “va chạm” để cháy sáng 

• Vấn đề xã há»™i: sá»± dấn thân, trải nghiệm của con người
• Vấn đề Lí luận văn học: Tiếp nhận văn học – sứ mệnh văn học phát huy khi người đọc tiếp xúc vá»›i những tín hiệu ngôn ngữ. 

Tham khảo những bài viết liên quan:

Đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi quốc gia môn văn tỉnh Phú Yên 2023-2024

Đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi THPT môn văn tỉnh Vĩnh Long 2023-2024

Đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi THPT môn văn thành phố Hồ Chí Minh 2023-2024