Đề 2 – NLXH: Sự lựa chọn chứng tỏ chúng ta thực sự là ai

1 

Viết bài văn nghị luận xã hội.

1. Yêu cầu về kĩ năng 

– Thí sinh có kĩ năng làm bài văn nghị luận xã hội. 

– Bố cục rõ ràng, mạch lạc; lập luận chặt chẽ, dẫn chứng thuyết phục; diễn đạt, văn phong trong sáng; dùng từ, đặt câu chuẩn xác, không mắc lỗi chính tả. 

2.1. Giải thích: 

– Năng lực: khả năng, tài năng của mỗi người, có thể do thiên bẩm hoặc qua rèn luyện. 

– Sự lựa chọn: biểu hiện qua cách ta bày tỏ thái độ, định hướng hành vi, đưa ra quyết định và thực sự hành động trước muôn vàn sự việc trong cuộc sống. 

→ Lời của thầy Dumbledor trong bức thư gửi Harry Potter nhắn nhủ rằng: điều quyết định giá trị thực sự của một người, điều chứng tỏ người ấy là ai không phải chỉ dựa vào năng lực mà chính là sự lựa chọn của người ấy trong những tình huống thực tế của đời sống. 

1,0 

2.2. Bình luận, chứng minh:  

a. Đâu chỉ năng lực chứng tỏ chúng ta thực sự là ai:

– Năng lực là những kiến thức‚ kỹ năng cũng như khả năng và hành vi của bản thân một người để đáp ứng‚ thực hiện một công việc‚ nhiệm vụ nào đó khi được giao phó và phải bảo đảm cho công việc‚ nhiệm vụ trên được hoàn thành hiệu quả ở mức độ cao nhất‚ trong thời gian nhanh nhất. Năng lực có một phần do thiên phú, cũng có thể do trải qua rèn luyện gian khổ. 

– Năng lực là yếu tố giúp cá nhân học tập, làm việc hiệu quả hơn so với người khác, là một thước đo để đánh giá các cá nhân với nhau. Người có năng lực luôn được đánh giá cao, có nhiều cơ hội khẳng định mình, dễ dàng đi tới thành công. Nhưng chỉ dựa vào năng lực không thôi chưa đủ để khẳng định giá trị thực sự của một con người. 

2,0 

– Trong cuộc sống, chúng ta không tránh khỏi phải đưa ra các quyết định để lựa chọn, có lúc bị động và có khi chủ động. Có những lựa chọn dễ dàng, đơn giản chỉ nói lên sở thích, trạng thái tinh thần, tâm lý, sức khỏe, gu thẩm mĩ… (ăn, mặc, thư giãn, giải trí…). Có những lựa chọn do điều kiện năng lực chi phối (chọn trường, chọn nghề…) 

– Lại có những tình huống phải lựa chọn vô cùng khó khăn, đặt chúng ta vào thử thách gay gắt, quyết liệt giữa những xung đột, mâu thuẫn khó hòa hoãn. Quyết định đưa ra có thể là tức thời, cũng có thể là kết quả của sự cân nhắc, tính toán, không chỉ phụ thuộc vào cảm xúc mà còn lí trí. Lựa chọn được lí giải bởi thế giới quan, nhân sinh quan, giá trị quan mà người đó theo đuổi. Lựa chọn trong những tình huống đó sẽ thực sự cho biết chúng ta là ai.  

– Để lựa chọn đúng và không phải hối hận, chúng ta cần nhận thức đúng đắn về mục đích, giá trị, ý nghĩa của sự sống; có bản lĩnh, tư duy độc lập; có niềm tin vào chân lí, vào chiến thắng của chính nghĩa, điều Thiện… Nếu không có một bản lĩnh vững vàng và nhận thức đúng đắn về những giá trị thực sự, con người dễ chông chênh khi phải lựa chọn, thậm chí có thể đưa ra những quyết định và hành động sai lầm. 

– Có những quyết định lựa chọn được/bị chi phối bởi năng lực. Khi ấy, sự lựa chọn quyết định đích đến, trong khi năng lực chính là động cơ của cuộc hành trình. Năng lực là điều đáng để rèn luyện và tự hào, nhưng điều quan trọng hơn cả vẫn là biết và dám lựa chọn điều đúng đắn. 

(Thí sinh đưa dẫn chứng tiêu biểu, xác thực, thuyết phục; khuyến khích những bài viết chia sẻ dẫn chứng là trải nghiệm thực tế, là lựa chọn cá nhân của thí sinh trong những tình huống cụ thể)

2.3. Mở rộng vấn đề, liên hệ, rút ra bài học: 

– Mở rộng:   

• Phê phán hiện tượng một số người không dám lựa chọn hoặc để người khác lựa chọn thay cho mình, những bậc cha mẹ không cho con cái quyền lựa chọn.  
• “Tôi không có lựa chọn nào khác” chỉ là một cách bao biện, đổ lỗi cho hoàn cảnh. Trong mọi tình huống, quyết định lựa chọn luôn phụ thuộc vào ý chí chủ quan, là quyền của mỗi người. Và trong mọi trường hợp, con người đều phải chịu trách nhiệm về sự lựa chọn của mình. 
• Trong cuộc sống, cũng có lúc không tránh khỏi lựa chọn sai lầm. Điều quan trọng là rút ra bài học và tránh lặp lại sai lầm đó. 

– Bài học:  

• Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của sự lựa chọn trong việc kiến tạo nên con người thực sự của mỗi chúng ta.
• Chủ động để dám lựa chọn, biết lựa chọn, được lựa chọn trở thành con người như chúng ta mong muốn. 

(Lưu ý: thí sinh có thể mở rộng và rút ra bài học không giống như hướng dẫn chấm, nếu thuyết phục và hợp lí, giám khảo vẫn cho điểm)