Đề 2 – NLVH: Viết theo phương pháp riêng của chính mình

Điểm

Viết bài văn nghị luận văn học

12,0

2 

(12,0 điểm) 

1. Yêu cầu về kĩ năng  

– Làm đúng kiểu bài nghị luận về một vấn đề lí luận văn học, sử dụng kết hợp nhuần nhuyễn các thao tác lập luận và cảm thụ văn chương để làm sáng tỏ vấn đề. 

– Đánh giá cao những bài biết lập ý sáng rõ, mạch lạc, bám đề; lập luận thuyết phục; hành văn lưu loát, trong sáng, có cảm xúc.

2. Yêu cầu về kiến thức  

Bài làm cần đạt được những nội dung cơ bản sau: 

2.1. Giải thích: 

– Phương pháp sáng tác: là hệ thống những nguyên tắc tư tưởng – nghệ thuật chi phối toàn bộ quá trình hoạt động sáng tạo để xây dựng nên tác phẩm nghệ thuật của nhà văn. 

– Tìm được phương pháp thích hợp với mình nhất: quá trình nhà văn khám phá, lựa chọn, thử nghiệm, sáng tạo với các phương pháp sáng tác để tìm được phương pháp phù hợp nhất với cách nhìn cuộc sống và con người, với cá tính sáng tạo và tài năng của mình. 

– Một câu chuyện cá nhân nhất: các sự kiện, nhân vật, cách nhìn, những trải nghiệm, suy ngẫm và cảm xúc của riêng nhà văn thể hiện trong tác phẩm. 

– Nói được một câu chuyện cá nhân nhất: cách trần thuật, cách khai thác hiện thực, hình thức thể hiện, cách sử dụng ngôn từ, giọng điệu… để kể câu chuyện của riêng nhà văn. 

→Ý kiến là bộc bạch của nhà văn Diêm Liên Khoa về dự định trong hành trình sáng tác của chính ông, chia sẻ kinh nghiệm sáng tác với nghệ sĩ nói chung đồng thời nêu ra đòi hỏi với nhà văn: nhà văn nên tìm tòi một phương pháp sáng tác thích hợp với cách nhìn thế giới và con người, với cá tính sáng tạo và năng lực của mình để kể một câu chuyện của riêng mình theo cách của mình. 

2,0 

2.2. Bàn luận, chứng minh: 

a. Sự cần thiết của việc tìm được phương pháp sáng tác thích hợp:

– Hành trình sáng tác của người nghệ sĩ là hành trình tìm tòi, khám phá, sáng tạo không ngừng. Không phải người nghệ sĩ nào khi mới bước vào làng văn, ở những tác phẩm đầu tay đã tìm ngay được phương pháp sáng tác sở trường. Phần lớn nhà văn phải tìm tòi, lựa chọn, thay đổi để tìm được phương pháp thích hợp. 

– Phương pháp sáng tác là cách thức, là con đường khám phá hiện thực khách quan, thể hiện, chuyển hóa thành tác phẩm nghệ thuật; biến nội dung cuộc sống thành nội dung nghệ thuật và cùng với nội dung, chi phối sự sáng tạo hình thức tác phẩm. Cách lựa chọn và xử lí đề tài; xác định chủ đề, thể loại; cách sử dụng các phương thức và phương tiện nghệ thuật; giọng điệu và ngôn ngữ nghệ thuật… chịu sự chi phối của phương pháp sáng tác. 

– Với một nhà văn, tìm được phương pháp sáng tác phù hợp với cách nhìn thế giới và con người của mình, phù hợp với sở trường và cá tính sáng tạo của mình là yếu tố then chốt quyết định không chỉ thành công của tác phẩm, mà còn quyết định xem nhà văn ấy có thể hình thành chân dung và phong cách nghệ thuật ghi dấu ấn trong văn học hay không.  

(Thí sinh lựa chọn dẫn chứng tiêu biểu, phù hợp để chứng minh. Dẫn chứng là quá trình lựa chọn phương pháp sáng tác của nhà văn và phải làm sáng tỏ được sự phù hợp của phương pháp sáng tác với thế giới quan, cá tính sáng tạo và tài năng của cá nhân nhà văn) 

4,0

– Câu chuyện được kể trong tác phẩm là các loại hiện tượng đời sống, các sự kiện, tình tiết, các mối quan hệ nhân – quả dựa trên trải nghiệm, vốn sống của nhà văn. Câu chuyện cá nhân phải điều mà nhà văn hiểu biết kĩ, từng trải và thật tình ham mê; là câu chuyện chắt chiu từ tâm hồn, máu thịt người cầm bút.  

– Mỗi nhà văn có một phạm vi hiện thực đời sống mà họ quan tâm nhất, kiểu nhân vật mà họ am hiểu sâu sắc nhất và có những đánh giá, kiến giải thấu đáo nhất. Mỗi nhà văn cũng thường chỉ viết hay về một vài phạm vi hiện thực cuộc sống và đó thường là những câu chuyện liên quan mật thiết đến trải nghiệm cá nhân của họ.  

– Dù kể về ai, về vấn đề gì, xét đến cùng nhà văn cũng kể câu chuyện của chính mình, kể về những điều mình băn khoăn, trăn trở, những hoài bão, khát khao, những đau khổ, dằn vặt, nỗi tuyệt vọng và hi vọng… Tình cảm và tư tưởng của nhà văn luôn soi chiếu vào hiện thực được kể một nguồn ánh sáng mới mẻ, độc đáo.  

– Nói được câu chuyện cá nhân nhất là nhà văn tìm được, khẳng định được sở trường, khả năng độc đáo, riêng biệt của mình trong khám phá, tìm kiếm và sáng tạo. 

5.0

2.3. Bàn bạc, mở rộng vấn đề: 

– Qua tác phẩm, cá tính sáng tạo và tài năng của tác giả sẽ chứng minh hiệu lực của phương pháp sáng tác. Những nhà văn kiệt xuất thường là người đề xuất phương pháp sáng tác mới phù hợp với xu thế của thời đại, với thế giới quan và cá tính sáng tạo của mình. 

– Câu chuyện cá nhân của nhà văn là điều người đọc tìm kiếm trong văn chương. Nhưng câu chuyện cá nhân cũng phải là câu chuyện có tính phổ quát, phải chạm đến những giá trị vĩnh hằng Chân – Thiện – Mĩ. 

– Ý kiến chính là một định hướng cho người nghệ sĩ chân chính: cần lắng nghe và có con mắt quan sát tinh tường để chọn được câu chuyện của riêng mình, cũng cần nỗ lực tìm tòi để có thể tìm được phương pháp thích hợp với mình. Ý kiến cũng là một sự gợi mở cho người đọc để đồng cảm, trân trọng những sáng tạo của nhà văn qua tác phẩm. 

1.0