Trong bài văn nghị luận xã hội, mỗi phần trong bài văn đều là cơ hội để các bạn học sinh thể hiện ấn tượng với người chấm thông qua cách lập luận, tư duy về vấn đề. Trong đó, đoạn văn phản đề, mở rộng trọn vẹn cũng góp phần tạo nên điểm sáng, chiều sâu cho bài văn. Vậy làm thế nào để viết phần Phản đề, mở rộng một cách đúng – đủ – hay? Cùng Thích Văn học tham khảo một số cách dưới đây nhé!
1. Phần Phản đề
Bên cạnh việc lên án, phê phán những cá nhân với lối sống đi ngược lại với vấn đề nghị luận, ta có thể: Đưa ra một quan niệm/ ý kiến trái ngược với vấn đề cần bàn và bác bỏ ý kiến đó.
VD: Trình bày ý kiến về câu nói “Không di sản nào quý giá bằng lòng trung thực” (William Shakespeare).
… Nhiều người cho rằng, trong một xã hội đầy cạnh tranh, sự trung thực sẽ chỉ khiến chúng ta trở nên thiệt thòi, đánh mất những cơ hội quý giá. Đây là một quan niệm cần phê phán bởi lẽ, sự lọc lõi, dối trá có thể mang đến những lợi ích nhất thời nhưng lại khiến chúng ta đánh mất cơ hội thành thật, an yên với lương tâm của chính mình.
2. Phần Mở rộng
a. Đưa ra hoàn cảnh mà ý kiến của đề bài đưa ra không còn chính xác hoàn toàn
(thường cho đề nghị luận về một tư tưởng đạo lí)
– Xác định rõ sự phù hợp của vấn đề, cần nhìn nhận đa chiều trong những hoàn cảnh khác nhau.
– Có thể đặt vấn đề trong những hoàn cảnh khác nhau về: đối tượng/ không gian/ thời gian.
VD: Ý nghĩa của việc sống là chính mình.
… Sống là chính mình không đồng nghĩa với việc bằng lòng với phiên bản nhiều khiếm khuyết, từ chối hoàn thiện bản thân. Lựa chọn sống thật nhưng thiếu đi sự nhìn nhận đúng đắn về chính mình, ta sẽ mãi dậm chân tại chỗ và “mắc kẹt” trong những ảo tưởng về bản thân.
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học
VD: Vai trò của sự kiên trì
… Trong dòng chảy không ngừng của cuộc sống hiện đại, sự kiên trì không phải “chiếc chìa khóa” vạn năng để mở ra cánh cửa của cơ hội. Thời đại hội nhập, kỉ nguyên mới còn đòi hỏi chúng ra phải biết rèn luyện tư duy đa chiều, những kĩ năng quan trọng khác như giải quyết vấn đề, thích ứng với những thay đổi,… Khi ấy, sự kiên trì mới trở thành nền tảng vững vàng để mỗi người chinh phục những mục tiêu phía trước.
b. Phân biệt với sự biến tướng tiêu cực/ hướng đi sai của vấn đề được đặt ra. Điều này giúp tăng tính thực tế cho lập luận, khẳng định tính đúng đắn trong bản chất của vấn đề được đặt ra.
VD: Vai trò của sự tử tế trong cuộc sống.
… Sẽ ra sao nếu sự tử tế bị lợi dụng như một cách để mưu lợi cá nhân? Khi yêu thương cho đi nhưng thiếu sự nhìn nhận đúng đắn, không có sự suy xét kĩ càng cũng khiến cho lòng tốt bị đặt nhầm chỗ, trở thành “con rối” cho lòng tham, sự toan tính.
VD: Sự cần thiết của việc bảo vệ môi trường.
… Tuy nhiên, bảo vệ môi trường sẽ mất đi ý nghĩa nếu chỉ được xuất phát từ việc hô hào khẩu hiệu hay những phong trào nhất thời. Bởi việc giữ gìn “sự sống” của trái Đất luôn cần đến những bước chân âm thầm, những hành động thực tế của mỗi cá nhân.
Tham khảo các bài viết khác tại đây:
Vận dụng lời bài hát cho bài NLXH chủ đề “Sống tích cực”
NLXH: Vai trò của ranh giới đối với người trẻ
Xem thêm: