Kỹ năng làm bài, Tri thức Ngữ văn

Cách làm bài văn nghị luận xã hội về hai ý kiến

Cach lam bai van nghi luan xa hoi ve hai y kien

Đối với phần Nghị luận xã hội, dạng đề bàn luận về hai ý kiến là dạng bài đòi hỏi các bạn học sinh có suy ngẫm toàn diện, góc nhìn đa chiều về vấn đề xã hội được đặt ra. Các bạn không chỉ cần khả năng lập luận mà còn cần khả năng trình bày quan điểm mạch lạc, sáng rõ. 

Thích Văn học gửi đến bạn dàn ý và ví dụ cho dạng bài nghị luận xã hội về hai ý kiến. Cùng đọc và tham khảo nha!

Dàn ý chung

1. Mở bài:

– Dẫn dắt và giới thiệu khái quát về vấn đề xã hội mà hai ý kiến đặt ra.

– Trích dẫn hai ý kiến mà đề bài đưa ra.

2. Thân bài:

– Giải thích:

  • Giải thích ý kiến thứ nhất: giải thích các từ ngữ quan trọng và khái quát nội dung của ý kiến.
  • Giải thích ý kiến thứ hai: giải thích các từ ngữ quan trọng và khái quát nội dung của ý kiến.

=> Khẳng định:

  • Hai ý kiến đưa ra hai quan điểm tưởng như đối lập nhưng thực chất là bổ sung cho nhau, thể hiện trọn vẹn hai mặt của một vấn đề.
  • Nêu khái quát vấn đề với hai mặt được nêu ra tương đương với nội dung hai ý kiến truyền tải.

– Bàn luận: 

  • Ý kiến thứ nhất:
    • Khẳng định quan điểm: đồng tình/ phản đối/ vừa đồng tình vừa phản đối
    • Bàn luận về tính đúng đắn: qua lí lẽ, dẫn chứng.
  • Ý kiến thứ hai:
    • Khẳng định quan điểm: đồng tình/ phản đối/ vừa đồng tình vừa phản đối
    • Bàn luận về tính đúng đắn: qua lí lẽ, dẫn chứng.
  • So sánh, đối chiếu hai ý kiến:
    • Chỉ ra điểm tương đồng và điểm khác biệt của hai ý kiến.
    • Nêu quan điểm: đồng tình với ý kiến nào hơn/ đề xuất việc kết hợp điểm hợp lí của hai ý kiến.

– Mở rộng – Phản đề: 

  • Phê phán những hiện tượng đi ngược lại với quan điểm 2 ý kiến đưa ra.
  • Đưa ra những khía cạnh khác của vấn đề

– Nêu bài học nhận thức &  hành động

3. Kết bài:

Khẳng định vấn đề nghị luận & quan điểm của bản thân từ hai ý kiến. 

Ví dụ

Mahatma Gandhi từng khẳng định “Đứng giữa đám đông thì dễ, đứng một mình thì cần phải dũng cảm” nhưng Thomas L. Friedman cho rằng “Đứng một mình, bạn không thể nào là một con người hoàn chỉnh” 

Hãy trình bày suy nghĩ của anh/chị về hai câu nói trên.

Dàn ý

– Giải thích:

  • Ý kiến thứ nhất: “Đứng giữa đám đông” – sống, suy nghĩ và hành động có sự hòa nhập, dựa vào tập thể. “Đứng một mình” – trạng thái độc lập, tự chủ trong lựa chọn, cách sống; không phụ thuộc vào người khác. ⇒ Nhấn mạnh đến việc giữ vững lập trường cá nhân – đây là việc đòi hỏi sự can đảm, kiên định của mỗi người.
  • Ý kiến thứ hai: “con người hoàn chỉnh” – việc đạt đến sự toàn diện về thể chất, tinh thần; có mong muốn hoàn thiện bản thân ⇒ Nhấn mạnh đến việc con người muốn trở nên toàn diện không thể thiếu đi sự gắn kết, tương tác xã hội.

⇒ Cả hai ý kiến tưởng trái ngược nhưng đều nhằm khẳng định mối quan hệ giữa cá nhân – cộng đồng: Ta vừa cần sự hòa nhập với cộng đồng, vừa cần giữ cho mình sự tự chủ, độc lập của riêng mình.

– Bàn luận:

  • Vì sao “đứng một mình thì cần phải dũng cảm”?
    • “Đứng một mình” đòi hỏi sự dũng cảm để dám khác biệt so với số đông, tin tưởng vào bản thân.
    • “Đứng một mình” giúp ta biết cách đối diện với bản thân để hiểu được điểm yếu, điểm mạnh; rèn luyện tư duy độc lập trong việc lựa chọn,…
  • Vì sao ““Đứng một mình, bạn không thể nào là một con người hoàn chỉnh”?
    • Chỉ khi tương tác với xã hội, chúng ta mới hoàn thiện hơn về mặt hiểu biết, cách ứng xử,… thông qua sự tương tác, giao tiếp với mọi người xung quanh.
    • Hòa nhập với cộng đồng, ta không chỉ hoàn thiện cuộc sống của chính mình mà còn khẳng định giá trị của bản thân từ việc cống hiến, đóng góp cho xã hội.
  • So sánh, đối chiếu hai ý kiến:
    • Cả hai ý kiến đều đưa đến cái nhìn về mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng.
    • Ý kiến thứ nhất nhấn mạnh đến giá trị của sự độc lập cá nhân, coi “đứng một mình” là sự dũng cảm để khẳng định bản thân trong khi ý kiến thứ hai đề cao vai trò của cộng đồng.
    • Cả hai ý kiến đều có giá trị tùy theo những hoàn cảnh khác nhau. Trong đó, mỗi người cần đủ dũng cảm để khẳng định sự độc lập, giá trị cá nhân và cũng cần biết gắn kết, hòa nhập với cộng đồng

– Mở rộng – Phản đề:

  • Phê phán những người chỉ sống dựa dẫm, phụ thuộc vào số đông mà thiếu đi lập trường cá nhân, sự độc lập.
  • Phê phán những người ích kỉ, bảo thủ, chỉ sống cho riêng mình mà không biết gắn kết, hòa nhập cùng cộng đồng.

– Bài học:

  • Cần có bản lĩnh để bảo vệ quan điểm, lập trường của bản thân; biết lắng nghe bản thân; rèn luyện sự độc lập, tự tin trong suy nghĩ, hành động;…
  • Cần hòa nhập với cộng đồng, các mối quan hệ xung quanh; đóng góp, cống hiến cho xã hội bằng chính tài năng của mình;…

Tham khảo những bài viết liên quan tại đây:

Viết phần dẫn chứng nghị luận xã hội – Làm sao để đúng, đủ, hay?

Liên hệ bản thân trong bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội

Xem thêm: