NLVH: Dàn ý đoạn văn phân tích nhân vật trong truyện

NLVH: Dàn ý đoạn văn phân tích nhân vật trong truyện

Mỗi nhân vật trong tác phẩm truyện đều mang một câu chuyện riêng, gửi gắm những nét tính cách, số phận và thông điệp mà nhà văn muốn truyền tải. Để làm nổi bật giá trị của nhân vật trong một đoạn văn nghị luận văn học, người viết cần biết cách lựa chọn chi tiết tiêu biểu, phân tích đặc điểm và làm rõ nghệ thuật xây dựng nhân vật.

Cùng Thích Văn học ‑ Trạm văn tham khảo dàn ý đoạn văn #NLVH phân tích một nhân vật trong tác phẩm truyện để tự tin triển khai bài viết mạch lạc, sâu sắc và giàu sức thuyết phục nhé!

Dàn ý đoạn văn phân tích nhân vật trong tác phẩm truyện

Dàn ý chung

1. Mở đoạn

  • Giới thiệu tác giả, tác phẩm.
  • Nhận xét, đánh giá khái quát về nhân vật.

2. Thân đoạn

  • Tóm tắt ngắn gọn câu chuyện.
  • Phân tích nhân vật dựa trên các yếu tố:

Lai lịch, ngoại hình.

Hành động, ngôn ngữ, suy nghĩ, tâm trạng.

=> Tính cách, phẩm chất của nhân vật.

=> Khái quát ý nghĩa của hình tượng nhân vật.

  • Phân tích nghệ thuật xây dựng nhân vật:

Tác dụng của việc lựa chọn ngôi kể, giọng văn, nghệ thuật xây dựng tình huống truyện,…

Tác dụng của nghệ thuật miêu tả nhân vật qua lời nói, hành động, cử chỉ khiến cho nhân vật hiện lên thật tự nhiên, gần gũi mà vẫn có những cá tính riêng.

Tác dụng của việc sử dụng các biện pháp tu từ

Tình cảm của tác giả dành cho nhân vật

3. Kết đoạn

  • Khẳng định lại ý nghĩa của hình tượng nhân vật.
  • Nêu thông điệp, liên hệ bản thân.

Ví dụ minh họa: Văn bản “Mảnh trăng cuối rừng”

Cho văn bản sau:
MẢNH TRĂNG CUỐI RỪNG
(Tóm tắt đoạn trước: Chuyến xe đêm nay đưa hàng ra tiền phương, Lãm – một người lính lái xe Trường Sơn – được phép chỉ huy trả hàng xong, rẽ đến thăm chị gái và người yêu ở đơn vị thanh niên xung phong. Thật phiền hà, trên xe lại có một cô gái đi nhờ xe lên cầu Đá Xanh, cô ta đi gặp người yêu! Cô gái xinh đẹp cũng tên là Nguyệt như tên người yêu của anh. Trong hành trình đi nhờ xe, cô gái đã giúp Lãm đưa xe vượt ngầm.)
Một làn nước hiện ra trước mặt. Đoạn ngầm Đá Xanh ngắn thôi nhưng mấy hôm trước mưa lũ, nước dâng cao trên mặt đá đến hơn một mét. Vừa đánh xe xuống, đã nghe nước tràn vào ống xả hơi ùng ục. Chiếc xe lắc điên đảo, lúc ngoi lên lúc hụp xuống như một con trâu nước dữ tợn, ánh đèn chiếu sáng mặt nước loang loáng. Ra đến quá nửa ngầm thì nước sâu quá, xe không đi được nữa. Nguyệt đứng bám bên cánh cửa, hướng dẫn cho tôi đi đúng giữa hai hàng cọc tiêu.
Cô vội nhảy ùm xuống nước, bảo tôi tắt đèn.
– Có máy bay à?
– Để em nghe kĩ xem đã. Anh cứ tắt đèn đi. Loáng đèn dưới nước trông xa lắm đấy!
[…] Một loạt bom rất gần, hơi bom xô Nguyệt ngã dúi. Tôi kéo Nguyệt vào trong, đóng cửa buồng lái rồi chẳng đèn đóm gì hết, cứ theo lời Nguyệt chỉ đường, tôi cho xe phóng. Địch quây tròn trên đầu như xay lúa, rất thấp, thả pháo sáng và bắn hai mươi li. Mặc, tôi cứ chạy, và Nguyệt cứ nói rành rọt như người đếm bên cạnh:
– Anh ngoặt sang trái… Trước mặt có hố bom đấy… Chuẩn bị, sắp lên một cái dốc có “cua”…
Qua một quãng khó đi và tối quá, Nguyệt nhảy xuống đi dò trước. Tôi cứ nhằm cái bóng trắng nhờ nhờ của Nguyệt trước mặt mà lái theo. Lên quá độ hai ki lô mét, tôi dừng xe nép vào bên một “ta-luy” cao có cây rậm. Tôi bật đèn buồng lái. Cái tôi trông thấy đầu tiên là có vết máu bên vai Nguyệt, vết máu chảy xuống đỏ cả cánh tay áo xanh. Chết thật, cô ta bị thương rồi! Không biết Nguyệt bị thương loạt bom đầu tiên, lúc tôi nấp dưới khe, hay khi cô vùng chạy theo tôi trở về xe? Thú thực, lúc ấy trong lòng tôi dấy lên một tình yêu Nguyệt gần như mê muội lẫn cảm phục.
Nguyệt nhìn vết thương, cười. Khuôn mặt hơi tái nhưng vẫn tươi tỉnh và xinh đẹp. Từ đầu đến chân, cô ta ướt như một con công vừa tắm. Tôi rút chiếc mùi xoa đầy vết dầu mỡ trong túi, buộc ngoài lần áo xanh để cầm máu. Tôi đề nghị đưa Nguyệt sang bên kia ngầm về đơn vị, nhưng Nguyệt gạt đi:
– Đây là giang sơn của em rồi. Anh đi đi, không trời sáng mất. – Rồi Nguyệt lại cười: – Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi. Từ giờ đến sáng, em có thể đi lên đến tận trời được!
(Nguyễn Minh Châu, in trong Nguyễn Minh Châu tuyển tập, NXB Văn học, 2020)
Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật Nguyệt – cô gái thanh niên xung phong trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.

Ví dụ minh họa: Dàn ý phân tích nhân vật Nguyệt

1. Mở đoạn:

  • Giới thiệu tác giả, tác phẩm
  • Khái quát về nhân vật: Trong đoạn trích, Nguyệt hiện lên với vẻ đẹp trong sáng, trẻ trung, tinh thần dũng cảm, lạc quan của một cô thanh niên xung phong thời kì kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

2. Thân đoạn:

  • Vẻ đẹp ngoại hình của Nguyệt được cảm nhận qua quan sát của Lãm:

“Khuôn mặt hơi tái nhưng vẫn tươi tỉnh và xinh đẹp”

“Cô ta ướt như một con công vừa tắm”

=> Đó là vẻ đẹp trẻ trung, nữ tính

  • Vẻ đẹp phẩm chất:

Thông minh, bình tĩnh, quyết đoán:

  • Khi qua đoạn ngầm Đá Xanh, xe của Lãm bị nước vào không đi được nữa, Nguyệt không ngần ngại đứng bám trên cánh cửa để chỉ đường, giúp Lãm đi đúng 2 hàng cọc tiêu.
  • Khi nhận ra có tiếng máy bay địch, “cô vội nhảy ùm xuống nước, bảo tôi tắt đèn”

Gan dạ, dũng cảm:

  • Trong hoàn cảnh bị máy bay địch nã bom đạn, Nguyệt không hoảng sợ mà vẫn bình tĩnh chỉ đường cho Lãm
  • Đến một quãng tối và khó đi, cô dũng cảm nhảy xuống xe đi trước để dò đường cho xe.

Lạc quan, giàu lý tưởng:

  • Suốt quá trình vượt qua bom đạn, Nguyệt chẳng mảy may đến thương tích của mình mà chỉ chú tâm bảo vệ xe và người lính lái xe => Chính sự gan dạ, trong sáng ấy khiến Lãm thấy “trong lòng tôi dấy lên một tình yêu Nguyệt gần như mê muội lẫn cảm phục”
  • Lời khẳng định “Đây là giang sơn của em rồi” thể hiện rõ tâm thế làm chủ trận địa, làm chủ tình hình của những người chiến sĩ tràn đầy sức trẻ.
  • Câu văn “Từ giờ đến sáng, em có thể đi lên tận trời được” thể hiện rõ chủ nhân của lời thoại – cô Nguyệt – là một người có tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, giàu lòng yêu nước và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ. “Đi lên tận trời” là một cách nói quá nhưng đã thể hiện rõ quyết tâm chiến đấu và cống hiến vì sự nghiệp chung của Tổ quốc.
  • Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

Ngôn ngữ kể (từ góc nhìn của Lãm) giàu tính thẩm mỹ.

Nhân vật được xây dựng thông qua ngôn ngữ và hành động, được đặt vào tình thế chiến trận nguy hiểm để làm bộc lộ vẻ đẹp phẩm chất của cô thanh niên xung phong.

Đặc biệt qua cách chơi chữ đặt tên nhân vật trong nhan đề “Mảnh trăng cuối rừng”

=> Qua Nguyệt, ta thấy được vẻ đẹp chung của rất nhiều cô gái thanh niên xung phong thuở ấy – một vẻ đẹp trong sáng, dũng cảm, giàu lý tưởng và giàu tình yêu nước

3. Kết đoạn: Khẳng định lại vẻ đẹp của nhân vật Nguyệt và liên hệ bản thân/rút ra bài học thông điệp

Tham khảo các bài viết khác tại đây:

Xem thêm:

Bài viết cùng chủ đề: