Đề HSG: Văn chương mang đến những sự thật

Bằng hiểu biết và trải nghiệm văn học của bản thân, anh/chị hãy làm sáng tỏ điều đó.

– Văn chương (văn học): loại hình nghệ thuật phản ánh hiện thực đời sống thông qua việc xây dựng các hình tượng nghệ thuật bằng chất liệu ngôn từ.

– Văn chương mang đến những sự thật: về con người và cuộc đời, những điều tồn tại như nó vốn là/như nó vốn có trong cuộc đời.

– Cách nhìn nhận về thế giới: cách nhìn nhận/cách tư duy về thế giới.

– Văn học làm người đọc thay đổi cách nhìn nhận về thế giới:

Cách nói là một gợi mở về sứ mệnh của văn chương nghệ thuật trong đời sống tinh thần của nhân loại: từ những “sự thật” trong đời sống, con người thay đổi thế giới quan, nhân sinh quan, thay đổi những nhận thức về cuộc đời.

– Văn chương mang đến những “sự thật” khiến con người “thay đổi cách

• Khởi nguồn từ đời sống, nhiệm vụ quan trọng của văn chương là phản ánh hiện thực, mang đến cho con người những “sự thật” ở đời. Văn học mở ra những tầng sâu của “sự thật” đời sống, chạm đến những suy tư, trăn trở, day dứt bản thể. Nếu không cất tiếng cho những “sự thật” ở đời văn chương sẽ chỉ là “ánh trăng lừa dối”, sẽ chỉ kéo thêm “một tấm mạng che mắt” con người mà thôi.
• Văn học không chỉ phản ánh bức tranh hiện thực đời sống rộng lớn của nhân loại mà còn có sứ mệnh quan trọng: giúp con người có những nhận thức đúng đắn, làm thay đổi thế giới quan, nhân sinh quan của con người, thôi thúc con người tìm câu trả lời cho những câu hỏi thường trực về sự tồn tại của chính mình giữa vũ trụ rộng lớn này.
• Mặt khác, thế giới rộng lớn vô cùng, thế giới cũng đầy bí ẩn và luôn dịch chuyển không ngừng, con người hoàn toàn không thể khẳng định những gì con người biết về thế giới xung quanh mình, biết về chính con người đã đầy đủ, đúng đắn, chân lí. Những “sự thật” mà văn học mang lại cần phải giúp con người nhận ra điều đó.

Chứng minh

Thí sinh lựa chọn dẫn chứng tiêu biểu, toàn diện để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận:

– Văn chương mang đến sự thật cuộc đời phức tạp hơn nhiều so với những gì ta nghĩ, đằng sau vinh quang chiến thắng có thể là những nỗi đau mất mát không nói thành lời, cuộc sống ẩn chứa những vẻ đẹp lạ kì mà ta thường dễ lướt qua… từ đó khiến ta thay đổi cách nhìn về cuộc đời: không thể nhìn đơn giản, xuôi chiều, hời hợt, dễ dãi.

– Văn chương mang đến sự thật về con người:

• Con người có thể bị đẩy vào đường cùng nhưng họ cũng trọng nhân cách chứ không đê tiện xấu xa như ta nghĩ.
• Con người có thể bị đặt vào những tình huống thật khó xử, họ bằng lòng chấp nhận điều đó nhưng không có nghĩa là họ sống một đời thanh thản, vô lo, hạnh phúc hoặc họ luôn tìm cách kháng cự lại nghịch cảnh đó, tự mình tách khỏi đám đông để nhận thức… …

Từ đó, văn học khiến ta cẩn trọng, bao dung, vị tha khi đánh giá/ phán xét con người, thắp lên niềm tin vào con người.

Khi phân tích dẫn chứng cần kết hợp hài hòa giữa nội dung và hình thức nghệ thuật.

– Lời nhủ của Olga Tokarczuk là sự trải lòng của một người viết giàu kinh nghiệm và có trách nhiệm với nghề viết, đã khiến ta nhận thức đúng đắn về sứ mệnh của văn học trong thế giới hiện đại phức tạp như hiện này.

– Để có thể khiến con người thay đổi cách nhìn nhận về thế giới, những “sự thật” mà văn học mang lại phải thực sự đáng tin cậy, không thể là những tư tưởng lệch lạc, nổi loạn. Điều đó đòi hỏi nhà văn không chỉ có tài năng nghệ thuật mà còn cần có hiểu biết sâu sắc.

– Đó là một tiêu chí đánh giá về tầm vóc của tác phẩm văn học, giá trị của một tác phẩm văn học. Đó cũng là tiêu chí để đánh giá vị thế của một nhà văn

– Người đọc cũng cần mở rộng tầm đón của mình để có thể hiểu tư tưởng của tác phẩm, có ý thức thay đổi nhận thức của chính mình về thế giới.