Văn học không chỉ được viết ra để đọc, mà để cảm và sống cùng nó. Bài viết này của Thích Văn học sẽ giúp bạn bình luận ý kiến cho rằng tiếp nhận văn học đòi hỏi người đọc sống với tác phẩm bằng toàn bộ tâm hồn mình. Chỉ khi đặt trái tim, trí tưởng tượng và trải nghiệm cá nhân vào trang sách, bạn mới có thể chạm đến những thông điệp thẩm mĩ mà tác giả gửi gắm sau từng con chữ.
HƯỚNG DẪN
A. Yêu cầu chung
– Đề thi kiểm tra năng lực viết bài nghị luận văn học, đòi hỏi thí sinh phải huy động kiến thức về lí luận văn học, tác phẩm văn học, kĩ năng tạo lập văn bản, khả năng cảm nhận văn chương của mình để làm bài.
– Thí sinh có thể cảm nhận và kiến giải theo những cách khác nhau, nhưng phải có lí lẽ, căn cứ xác đáng.
B. Yêu cầu cụ thể
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
1. Giải thích
– Tiếp nhận văn học là hoạt động tích cực người đọc để khám phá, chiếm lĩnh các giá trị của tác phẩm nhằm biến văn bản khô khan thành thế giới nghệ thuật sống động theo tâm trí mình.
– đòi hỏi người đọc sống với tác phẩm bằng toàn bộ tâm hồn mình: người đọc cần sống hết mình với tác phẩm bằng tất cả sự tinh tế, nhạy cảm, tâm huyết, trí tưởng tượng phong phú, vốn sống, vốn hiểu biết…
– để cảm nhận bức thông điệp thẩm mĩ mà tác giả gửi đến người đọc: để lĩnh hội những giá trị, những bài học, những vẻ đẹp, những tư tưởng, tình cảm, ước mong mà tác giả gửi gắm thông qua hình tượng nghệ thuật.
→ Ý kiến bàn về bản chất, quy luật và mục đích của quá trình tiếp nhận
2. Bàn luận:
Đây là ý kiến đúng đắn và xác đáng bởi vì:
– Văn học là tiếng nói tư tưởng, tình cảm, suy nghĩ của nhà văn trước cuộc đời, là câu chuyện của tâm hồn, là điệu hồn tác giả đi tìm điệu hồn độc giả. Vì vậy tiếp nhận văn học đòi hỏi người đọc sống với tác phẩm bằng toàn bộ tâm hồn mình để cảm nhận bức thông điệp thẩm mĩ mà tác giả gửi gắm.
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học
– Nghệ sĩ phản ánh hiện thực và thể hiện tư tưởng tình cảm và gửi gắm những thông điệp thẩm mĩ qua những hình tượng nghệ thuật sinh động được xây dựng bằng ngôn từ hàm súc, đa nghĩa với nhiều khoảng trống, khoảng trắng. Vì thế, độc giả phải sống bằng toàn bộ tâm hồn, tình cảm, trí tưởng tượng mới lĩnh hội được hết giá trị.
– Tiếp nhận là giai đoạn cuối cùng của quá trình sáng tác. Người đọc không chỉ là tìm về ý tưởng ban đầu của tác phẩm mà phải đồng sáng tạo với tác giả. Muốn vậy, người đọc phải sống với tác phẩm, biến tác phẩm vừa là của nhà văn vừa là của chính mình. Chính vì thế, tác phẩm chỉ thực sự tồn tại khi người ta ý thức được về nó. Người đọc là người cứu tác phẩm ra khỏi hầm mộ của sách khiến những con chữ khô khan, nằm thẳng đơ trên trang giấy (Nguyễn Khải) được sống dậy và bước đi giữa cuộc đời và hồn người.
3. Chứng minh:
Thí sinh lựa chọn các tác phẩm tiêu biểu, thuộc các thời kì và thể loại khác nhau để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận:
– Người đọc sống với tác phẩm bằng tất cả tâm hồn.
– Người đọc cảm nhận được những thông điệp thẩm mĩ trong tác phẩm.
4. Đánh giá:
– Đây là ý kiến sâu sắc và đúng đắn cho người tiếp nhận để có thể cảm nhận được chiều sâu tư tưởng thẩm mĩ của tác phẩm văn chương – hay nói cách khác là phần chìm của “tảng băng trôi”.
– Tuy nhiên không vì thế mà cường điệu vai trò của người đọc, phủ nhận vai trò của tác giả. Bản thân nhà văn cần thấy vai trò và trách nhiệm khi sáng tạo văn học nghệ thuật. Viết những tác phẩm bằng tâm huyết và tài năng của mình để đáp ứng nhu cầu tiếp nhận của độc giả.
C. Biểu điểm
– Điểm 11 – 12: đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trên, bài viết sâu sắc độc đáo, diễn đạt lưu loát, câu văn giàu hình ảnh, cảm xúc.
Tham khảo câu Nghị luận xã hội tại đây:
NLXH: Người ta rất cần những tình yêu không lời
Xem thêm:
