NLVH: Phân tích truyện “Cưỡi ngỗng mà về”

1. Mở đoạn: 

– Giới thiệu tác phẩm

– Nêu vấn đề nghị luận: Trong truyện, nhân vật anh nhà giàu là hình tượng châm biếm kiểu người giàu có nhưng keo kiệt, giả dối và trọng hình thức.

– Tính cách keo kiệt của người chủ đã được tác giả giới thiệu ngay từ đầu truyện: “Nhà nọ giàu nhưng tính lại kiệt”.

– Trong tình huống truyện, tính cách keo kiệt ấy được bộc lộ qua cách chủ nhà tiếp đãi khách 

• Gà vịt đầy vườn nhưng chỉ đãi khách cơm rau đạm bạc
• Luôn miệng phàn nàn nhà không có gì để thiết đãi

→ Nghịch lý gây cười: khách lâu ngày mới tới chơi, lẽ ra phải được tiếp đón một cách trọng thể nhưng chủ lại đón tiếp bằng bữa ăn đạm bạc, hời hợt.

→ Sự tiếp đãi đó thể hiện chủ nhà có tính cách keo kiệt, bủn xỉn, không thịnh tình đón khách.

– Khi nghe khách bảo thịt con ngựa để làm thức ăn, chủ ngây thơ hỏi “Thế nhưng đường xa bác đi bằng cách gì về cho tiện?”

• Câu hỏi thể hiện sự mừng thầm vì cái lợi trước mắt của tiểu nhân.
• Đồng thời, câu hỏi ấy cũng vạch trần bộ mặt tính toán, kỹ năng ứng xử yếu kém của anh nhà giàu.

→ Bị khách châm biếm bằng cách “mượn ngỗng thay ngựa”

• Nghệ thuật xây dựng nhân vật thông qua hành động, lời nói; đặt nhân vật vào hoàn cảnh chứa đựng mâu thuẫn để bộc lộ tính cách nhân vật.
• Giọng kể giàu tính châm biếm, giễu nhại, đả kích sâu cay.