NLXH: Cẩn trọng với mỗi phát ngôn

1

– “Hãy là chính mình và nói điều bạn muốn nói. Bởi những người thấy phiền lòng sẽ chẳng có ý nghĩa, và những người có ý nghĩa sẽ không thấy phiền lòng.” (Dr Seuss)

– “Hãy cẩn trọng với mỗi phát ngôn, mỗi dòng trạng thái hay bình luận; bởi bất kì ai, kể cả chúng ta và người thân, đều có thể trở thành nạn nhân bởi những cú nhấp chuột vô tình hay ác ý” (“Bôi nhọ, gây hận thù trên mạng – “Quyền” của mỗi người?”, Chương trình Câu chuyện văn hóa, phát sóng 1/7/2021, VTV4)

Là một người trẻ, anh (chị) suy nghĩ gì về vấn đề gợi ra từ những lời chia sẻ trên? Hãy viết bài văn trình bày quan điểm của mình.

• Đáp ứng yêu cầu của bài làm văn nghị luận xã hội.
• Trình bày vấn đề một cách khoa học, hấp dẫn.

– Câu nói của Dr Seuss khuyên chúng ta dám sống là mình, trung thực và bản lĩnh với những quan điểm, xúc cảm, lý tưởng, khát vọng cả trong suy nghĩ và hành động, đặc biệt là qua lời nói. Những người thực sự quý mến, chân thành và có ý nghĩa với ta sẽ trân trọng con người thật của ta, khi ta là chính mình.

– Lời bình trong chương trình Câu chuyện văn hóa với chủ đề “Bôi nhọ, gây hận thù trên mạng – “Quyền” của mỗi người?” khuyên chúng ta nên cẩn trọng với những phát ngôn, bài viết của mình, đặc biệt trên không gian mạng – một đời sống thứ hai cũng rất sôi động và phức tạp; bởi nếu không, dù vô tình hay cố ý, sẽ có thể gây tổn thương đến người khác và làm chính mình bị ảnh hưởng.

→ Hai ý kiến tưởng chừng mâu thuẫn nhưng thực chất bổ sung cho nhau, giúp ta có cái nhìn đa chiều, toàn diện; hướng đến quan điểm sống, xây dựng cách sống, cách ứng xử đúng đắn, nhân văn, tích cực.

– Tại sao “Hãy là chính mình và nói điều bạn muốn nói”?

• Trong cuộc sống biến động và phức tạp, dám sống là mình, dám mạnh mẽ và thẳng thắn nói lên suy nghĩ, cảm xúc không phải điều dễ dàng nhưng nếu thực hiện được thì sẽ đem lại những giá trị sống tích cực.
• Mỗi cá nhân có những ưu điểm, hạn chế, cá tính, sở thích, thị hiếu riêng; sống là chính mình sẽ giúp chúng ta không bị người khác chi phối, có thể xây dựng bản lĩnh cá nhân và nội lực mạnh mẽ để vượt qua những khó khăn và hướng đến thành công.
• Việc mạnh mẽ bảo vệ quan điểm, chính kiến giúp ta dám xóa bỏ những rào cản, ràng buộc để giải phóng cá nhân, cá tính, bản ngã; dám sống với khát vọng, dám hành động theo những điều mình suy nghĩ, tự quyết định cuộc đời, số phận của mình. Chỉ khi được sống đúng là chính mình, con người mới có sự tự do đích thực.
• “Nói những điều bạn muốn” không phải là phơi trải tất cả mọi điều của thế giới nội tâm. Khi để tâm tư và khát vọng chân chính được cất lên thành lời, ta cũng sẽ mở lối chia sẻ, giúp người khác thấu hiểu và trân trọng mình.
• Dám sống là mình và nói điều ta muốn có thể sẽ khiến ta gặp phải những ý kiến trái chiều, mâu thuẫn hay phải hy sinh quyền lợi cá nhân; nhưng nếu ta dũng cảm bảo vệ ý kiến đúng đắn, những điều chân chính và tốt đẹp sẽ được gìn giữ và lan tỏa.

– Tại sao cần “cẩn trọng với mỗi phát ngôn, mỗi dòng trạng thái hay bình luận”, đặc biệt trên không gian mạng?

• Trong thế giới số, các trang mạng xã hội được xem như đời sống thứ hai của chúng ta. Đó là nơi người dùng tương tác, kết nối…thông qua mạng internet, vừa mang đến rất nhiều tiện ích và giá trị nhưng đồng thời cũng ẩn chứa rất nhiều hiểm họa, đặc biệt là qua những hành xử kém văn minh, phát ngôn bừa bãi để kích động, trả đũa, xúc phạm, làm tổn thương người khác…
• Bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ, chính kiến là quyền của cá nhân nhưng mỗi người trong giao tiếp đều cần cẩn trọng bởi lời nói mà gây tổn hại đến người khác và lợi ích cộng đồng thì hậu quả lại khôn lường. Bất kì ai trong chúng ta cũng có thể trở thành nạn nhân của bạo lực mạng, của ngôn từ lăng mạ, sự bôi nhọ vu khống với những phát ngôn sai sự thật, thiếu căn cứ, thiếu suy nghĩ, gây hận thù, tổn thương tinh thần.
• Sự cẩn trọng trong suy nghĩ và lời nói trở thành quy tắc hàng đầu của đông đảo cộng đồng tham gia trong môi trường số, là thước đo của đạo đức, nhân phẩm, lối sống văn minh, cách nghĩ, cách ứng xử có văn hoá.

→ Nhận thức đúng đắn bản chất của vấn đề, mỗi người cần dám sống là chính mình, mạnh mẽ bày tỏ quan điểm, khát vọng của bản thân, nhưng phải bằng lí trí tỉnh táo, sáng suốt, cẩn trọng, đúng cách để tạo ra những giá trị tốt đẹp.

(Thí sinh cần lựa chọn dẫn chứng phù hợp, lập luận thuyết phục)

– “Khởi thủy là lời”, câu nói bất hủ trong Kinh Thánh nhắc nhở chúng ta về ý nghĩa quan trọng của ngôn ngữ trong đời sống. Hành động, phát ngôn là một trong những yếu tố thể hiện bản thân; nhưng phát ngôn hàm hồ, cư xử thiếu văn hóa tuyệt đối không phải là sự thể hiện “chính mình” đúng cách. Mọi lời nói ra trong giao tiếp trực tiếp hay tương tác trên mạng mỗi người đều phải chịu trách nhiệm trước lương tâm và pháp luật.

– Kiên trì và bản lĩnh bảo vệ quan điểm sống, lý tưởng sống nhưng không tùy ý làm theo mọi điều mình muốn, mình nghĩ mà bất chấp các chuẩn mực đạo đức, quy định pháp luật và lợi ích của cộng đồng.

– Ranh giới giữa sự tự do bày tỏ quan điểm và phát ngôn ảnh hưởng tới người khác, giữa nỗ lực để được là chính mình với sự bảo thủ, ích kỷ nhiều khi rất mong manh, cần tỉnh táo chọn lựa để không mắc sai lầm. Mạnh mẽ lên tiếng nhưng không phát ngôn tùy tiện, nhầm lẫn giữa “quyền tự do ngôn luận” với nói năng bừa bãi, chia sẻ thông tin bất chấp đúng – sai, thật – giả, phán xét, công kích người khác. Mọi hành động, lời nói đều phải xuất phát từ sự đề cao, bảo vệ giá trị sống tốt đẹp, nhân văn, giá trị người chân chính.